فرم‌های چندمرحله‌ای که رها نمی‌شوند
فرم جایی است که بازدیدکننده به مشتری تبدیل می‌شود یا می‌رود. افشای تدریجی، ترتیب درست پرسش‌ها، خطاهای مهربان و ضداسپم بدون آزار کاربر، فرمی می‌سازند که پر کردنش حس زحمت ندارد.
هر محصولی یک فرم سرنوشت‌ساز دارد: ثبت‌نام، سفارش، درخواست مشاوره. همه‌ی کاری که برای جذب بازدیدکننده کرده‌اید، در همین چند فیلد یا نتیجه می‌دهد یا هدر می‌رود.
فرم خوب کوتاه نیست؛ آسان است. این دو با هم فرق دارند.
چرا چندمرحله‌ای
یک فرم با دوازده فیلد روی یک صفحه، پیش از شروع خسته‌کننده به نظر می‌رسد. همان دوازده فیلد در سه مرحله، قابل‌انجام به نظر می‌رسد. محتوا یکی است؛ حس فرق دارد.
این اصل «افشای تدریجی» است: در هر لحظه فقط همان چیزی را نشان بده که الان لازم است.
دو اثر روانی هم کمک می‌کنند:
- شروع آسان. وقتی قدم اول ساده باشد، آدم‌ها شروع می‌کنند.
- تمایل به تمام کردن. کسی که دو مرحله را رفته، کمتر مرحله‌ی سوم را رها می‌کند.
ترتیب پرسش‌ها
این مهم‌ترین تصمیم طراحی فرم است و بیشتر وقت‌ها برعکس انجام می‌شود.
از آسان و جذاب شروع کنید. پرسش اول باید چیزی باشد که کاربر دوست دارد درباره‌اش حرف بزند: «چه چیزی می‌خواهید بسازید؟». نه «نام و شماره‌ی تماس».
اطلاعات شخصی را آخر بگذارید. وقتی کاربر دو مرحله وقت گذاشته و حس کرده فرم به کارش می‌آید، راحت‌تر شماره‌اش را می‌دهد.
فرم تماس همین سایت با همین منطق سه مرحله دارد: اول نوع پروژه، بعد جزئیات، و در آخر راه ارتباط.
اصول هر مرحله
- انتخاب به جای تایپ. هر جا می‌شود، گزینه بدهید. انتخاب کردن از نوشتن آسان‌تر است، به‌ویژه روی موبایل.
- گزینه‌ی «نمی‌دانم». اگر درباره‌ی بودجه می‌پرسید، «هنوز مشخص نیست» باید یک انتخاب معتبر باشد. اجبار به حدس زدن، کاربر را فراری می‌دهد.
- نشان دادن پیشرفت. «مرحله‌ی ۲ از ۳» به کاربر می‌گوید چقدر مانده است.
- برگشت بدون از دست رفتن داده. دکمه‌ی «قبلی» نباید چیزی را پاک کند.
- فیلد اختیاری را مشخص کنید. و تا می‌توانید تعدادشان را کم کنید.
خطاهای مهربان
لحظه‌ی خطا لحظه‌ای است که کاربر بیشترین احتمال رفتن را دارد.
- کنار همان فیلد. نه یک پیام کلی بالای صفحه.
- بگویید چه کند، نه چه اشتباهی کرده. «شماره باید با ۰۹ شروع شود» بهتر از «ورودی نامعتبر» است.
- زودتر از موعد خطا ندهید. پیش از اینکه کاربر تایپش را تمام کند، فیلد را قرمز نکنید.
- ورودی را بپذیرید و خودتان مرتب کنید. اگر کاربر شماره را با ارقام فارسی یا با فاصله نوشت، سامانه باید بفهمد. مجبور کردن کاربر به قالب خاص، کار ما را به او سپرده است.
موبایل اول
بخش بزرگی از فرم‌ها روی گوشی پر می‌شوند:
- صفحه‌کلید مناسب هر فیلد باز شود: عددی برای شماره، ایمیل برای ایمیل.
- هدف‌های لمسی به اندازه‌ی کافی بزرگ باشند.
- تکمیل خودکار مرورگر کار کند.
- دکمه‌ی ادامه زیر صفحه‌کلید گم نشود.
ضداسپم بدون آزار کاربر
کپچاهای تصویری که می‌خواهند چراغ راهنمایی پیدا کنید، هزینه‌ی مبارزه با ربات را به کاربر واقعی تحمیل می‌کنند. روش‌های کم‌اصطکاک‌تر:
- فیلد پنهان. فیلدی که انسان نمی‌بیند ولی ربات پر می‌کند.
- حداقل زمان پر کردن. فرمی که در یک ثانیه ارسال شده، کار انسان نیست.
- اثبات کار محاسباتی. مرورگر در پس‌زمینه یک محاسبه‌ی کوچک انجام می‌دهد؛ کاربر چیزی نمی‌بیند.
- محدودیت نرخ. تعداد ارسال از یک مبدأ محدود شود.
این سایت از ترکیب همین لایه‌ها استفاده می‌کند، بدون سرویس شخص ثالث و بدون کوکی.
دسترس‌پذیری
فرمی که با صفحه‌کلید یا صفحه‌خوان قابل استفاده نباشد، بخشی از کاربران را حذف می‌کند:
- هر فیلد برچسب واقعی داشته باشد، نه فقط متن راهنمای داخل فیلد.
- خطاها برای صفحه‌خوان اعلام شوند.
- ترتیب حرکت با صفحه‌کلید منطقی باشد.
- رنگ تنها نشانه‌ی خطا نباشد.
بعد از ارسال
لحظه‌ی بعد از ارسال هم بخشی از فرم است:
- تأیید روشن. کاربر باید مطمئن شود درخواستش رسیده است.
- کد پیگیری. چیزی که بتواند بعداً به آن اشاره کند.
- قدم بعدی. چه زمانی و از چه راهی پاسخ می‌گیرد.
سکوت بعد از ارسال، حس افتادن درخواست در چاه را می‌دهد.
جمع‌بندی
فرم خوب به کاربر احترام می‌گذارد: کم می‌پرسد، به ترتیب درست می‌پرسد، اشتباه را آسان اصلاح می‌کند و او را بی‌خبر نمی‌گذارد.
مطلب مرتبط: طراحی اعتماد در فروشگاه آنلاین.